Jakie badania należy robić w ciąży?

Ciąża to okres, w którym należy szczególnie dbać o swoje zdrowie. Jeżeli poważnie podchodzimy do tematu ciąży, zdrowia swojego i swojego dziecka to w tym czasie nie tylko regularnie odwiedzamy gabinet ginekologiczny, ale też poddajemy się szeregowi różnych badań.

Badania, jakie należy wykonać w pierwszym trymestrze

Kobieta zazwyczaj zgłasza się do lekarza ginekologa po około 2 tygodniach od daty planowanej miesiączki. Podczas wizyty lekarz wykonuje badanie dwuręczne przezpochwowe oraz przeprowadza wywiad, na podstawie których może on dokonać rozpoznania ciąży. Podczas wywiadu padają pytania o przeprowadzenie testu ciążowego, występowanie nudności, tkliwości piersi itd. W razie potrzeby lekarz może także zlecić badanie HCG czyli poziomu specyficznego hormonu ciążowego. Badanie to może zostać uzupełnione badaniem ultrasonograficznym. Na kolejną wizytę lekarz zleci zazwyczaj wykonanie badania krwi i moczu. W badaniach tych niezwykle ważne jest oznaczenie grupy krwi. Ponadto już w tych pierwszych badaniach należy zrobić morfologię oraz oznaczyć poziom cukru we krwi na czczo. W początkowej fazie ciąży oznacza się także antygen HBs oraz odczyn VDRL. Dzięki tym badaniom można bowiem wykluczyć zakażenie żółtaczką bądź kiłą. Ponadto należy tez określić obecność przeciwciał, na niektóre niezwykle groźne szczególnie w okresie ciąży choroby typu toksoplazmoza, cytomegalia, różyczka czy HIV. Inne badania zależą od stanu zdrowia pacjentki. Lekarz może zlecić dodatkowe badania, jeżeli pacjentka choruje na cukrzycę, nadczynność lub niedoczynność tarczycy lub znajduje się w tzw. grupie ryzyka. Kolejne wizyty w gabinecie ginekologicznym powinny mięć miejsce co około 4 tygodnie. Przy każdej wizycie lekarz zleci niezbędne badania. Zazwyczaj będą to przede wszystkim morfologia oraz badanie moczu.

Badania, które trzeba wykonać w II i III trymestrze

Na początku drugiej połowy ciąży (przed 24 tygodniem) należy wykonać tzw. test tolerancji glukozy. To ponowne badanie, w którym określany jest poziom glukozy we krwi. Z tym, że tym razem badanie to wykonuje się na czczo, a późnej w godzinę po spożyciu 50g dawki czystej glukozy. Pod koniec ciąży zazwyczaj jeszcze raz bada się obecność przeciwciał (cytomegalia, toksoplazmoza), a także powtarza się badania HBs oraz odczyn VDRL.

Podczas którejś z późniejszych wizyt (po 35 tygodniu)lekarz pobiera także badanie na posiew z kanału szyjki macicy. Jest to badanie bakteriologiczne na obecność szkodliwych drobnoustrojów, które w trakcie porodu mogłyby stanowić realne zagrożenie dla dziecka. Z tego powodu w razie ich wykrycia konieczne jest zastosowanie odpowiedniego leczenia.

Badania ultrasonograficzne

Poza badaniami laboratoryjnymi niezwykle istotne są także badania ultrasonograficzne. Podczas prawidłowego przebiegu ciąży powinny mieć miejsce co najmniej 3 takie badania. Pierwsze badanie wykonuje się pomiędzy 11, a 14 tygodniem ciąży. Chociaż badanie ultrasonograficzne niekiedy wykonuje się już podczas pierwszej wizyty pacjentki. Takie badanie ma na celu nie tylko potwierdzić obecność ciąży, ale też pomóc w jej zlokalizowaniu (co pozwala wykluczyć ciążę pozamaciczną), określić czy jest to ciąża żywa, pozwolić na wstępne kreślenie wieku ciąży na podstawie wielkości pęcherzyka ciążowego, a także ustalić czy jest to ciąża pojedyncza czy mnoga. Badanie wykonane po 11 tygodniu pozwala już co nieco powiedzieć o przebiegu ciąży oraz rozwoju płodu. Chodzi tu przede wszystkim o wykluczenie poważnych wad rozwojowych. W tym okresie długość ciemieniowo-siedzeniowa CRL (nie doliczając długości nóżek) wynosi około 4-8cm. Badanie to pozwala określić dość szczegółów budowę dziecka, a także wykluczyć ewentualne wady układu nerwowego, kośćca, kręgosłupa, czaszki, kończyn czy narządów wewnętrznych. Na tym etapie można także określić już tzw. pomiar przezierności karkowej, które pozwala określić stopień zagrożenia zespołem downa. Jest to niezwykle istotne badanie dla kobiet po 35 roku życia. Pozytywny wynik umożliwia bowiem zrezygnowanie z bardziej inwazyjnych badań.

Kolejne badanie USG wykonuje się pomiędzy 20, a 24 tygodniem ciąży. Pozwala ona coraz dokładniej określić dalszy rozwój dziecka, rozwoju jego narządów wewnętrznych i ich pracy, w szczególności pracy serca. Podczas tego badania lekarz określa także ilość wód płodowych, ułożenie łożyska oraz ocenia ryzyko przedwczesnego porodu. Ostatnie badanie, które wykonuje się zazwyczaj po 35 tygodniu ciąży pozwala określić ułożenie dziecka, jego wagę, stan jego narządów itd.

Są to oczywiście badania, które powinny się znaleźć koniecznie na liście każdej ciężarnej. Jednak jeżeli stan pacjentki lub dziecka tego wymaga, badania takie powtarza się oczywiście odpowiednio częściej. Ze względu na rozwój współczesnej techniki większość lekarzy może zaproponować pacjentce badanie za pomocą klasycznego ultrasonografu, jak też badanie w trójwymiarze i kolorze. Większość lekarzy zgadza się także na to, aby badaniu towarzyszył także partner pacjentki. Oglądanie na ekranie monitor malutkich rączek czy nóżek czy posłuchanie pracy rozwijającego się serduszka jest bowiem w stanie dostarczyć niezapomnianych wspomnień i wzruszeń, a wydruk oraz płyta CD z zapisem zdjęć są nie tylko ważną dokumentacją medyczną, ale też wspaniałą pamiątką.

Badanie KTG

Jest jeszcze jedno badanie, które zwyczajowo wykonuje się w ostatnim okresie ciąży. Mowa tu mianowicie o badaniu KTG czyli badaniu kardiotokograficznym. Jest to badanie przypominające nico EKG. Badanie to wygląda tak, że do brzucha pacjentki przyczepiane są dwie sondy. Jedna dokonuje pomiaru pracy serca dziecka, druga zaś tworzy wykres rejestrujący napięcie mięśnia macicy. Badanie to pozwala określić stan dziecka oraz przygotowanie dziecka i matki do porodu i wybrania optymalnego momentu na rozwiązanie. Jeśli kobieta jest już po terminie planowanej ciąży badanie to wykonuje się czasami nawet kilka razy dziennie.

Profilaktyka w ciąży jest niezwykle istotna. To od niej bowiem w dużym stopniu zależy zdrowie i przyszłość naszego dziecka. Nie należy więc traktować kolejnych wizyt i badań jako zła koniecznego, a jako pierwsze niezwykle istotne kroki, pozwalające zapewnić naszemu maleństwu właściwy rozwój.